Cơ duyên và cơ hội hợp tác
(VATFI.org.vn) – Khi khảo sát thị trường, Nguyễn Thái Nhật Huy, GĐ Công ty quảng cáo Thiên Bách Minh, nhận thấy, nước mắm là sản phẩm thiết yếu được tiêu dùng hàng ngày trong bữa ăn của người Việt, và chợt nghĩ: Đà Nẵng có nước mắm Nam Ô nổi tiếng mà sao chẳng mấy người biết đến cũng như chẳng thấy ở đâu bán!
Xem phần 1: Chấn hưng nghề mắm của gia đình
Hẫng hụt vì quá nhỏ bé
“Nước mắm là sản phẩm thiết yếu và có cơ hội phát triển trong tương lai vì nó có nhu cầu liên tục tăng. Và nó cũng là một trong những sản phẩm ẩm thực đặc trưng nhất của Việt Nam” – Nhật Huy cho biết, đó là lý do chọn nước mắm truyền thống để phát triển thị trường.
Nhật Huy tính toán, riêng thị trường Đà Nẵng với 1,2 triệu dân, trung bình 5 người/hộ gia đình mỗi tháng dùng 1 lít thì dung lượng thị trường khoảng 200 tỷ mỗi năm. Chỉ cần chiếm 1-2% trong số đó thôi thì đã vượt yêu cầu để một xưởng sản xuất nước nước mắm Nam Ô có thể sống tốt và các xưởng khác có thể coi đó là động lực để phát triển đi lên.
Tuy nhiên, khi tìm đến làng nghề ở phường Hòa Hiệp Nam, quận Liên Chiểu để tìm hiểu Nhật Huy ngay lập tức cảm thấy thực sự hụt hẫng vì quy mô của các hộ sản xuất quá nhỏ, diện tích đất mỗi gia đình cũng không khác gì ở trên phố vì làng Nam Ô đã bị đô thị hóa. Nó khác hẳn so với tưởng tượng của Nhật Huy về một làng nghề nước mắm Nam Ô mà anh từng thấy trên một tấm ảnh đen trắng chụp từ những năm 1960 của thế kỷ trước. Đâu còn nữa không gian làng nghề với những sân cát rộng, nhà to, bờ tre, hàng rào cây, hàng trăm lu nước mắm!
Người trẻ trong làng không còn thiết tha với nghề làm nước mắm vì cơ cực vất vả “chăm mắm như chăm con dại” trong khi chỉ cần bỏ công sức đi biển, không phải suy nghĩ tính toán mệt đầu mệt óc thì mỗi chuyến biển cũng có vài chục triệu hoặc đi cào rong biển thì mỗi ngày cùng được một đôi triệu mà không cần phải bỏ vốn đầu tư. Người già thì yên phận thủ thường, không còn muốn mở rộng sản xuất nữa. Họ chỉ giữ cung cách sản xuất nhỏ và siêu nhỏ như hiện nay, khi đến mùa cá cơm than rẻ thì mua một ít về làm mắm vừa cho nhà dùng vừa còn dư thì bán lai rai cho khách quen – họ không muốn bứt lên. Vì quy mô càng nhỏ thì lợi nhuận càng ít và cơ hội phát triển ngày càng thu hẹp.
Duyên hạnh ngộ
Tuy khá thất vọng như vậy trước quy mô quá nhỏ bé, khó phát triển lên sản xuất lớn cũng như khó có cơ hội liên kết để đưa sản phẩm nước mắm Nam Ô ra thị trường nhưng rất may – như người ta vẫn nói “trời không phụ người có tâm” – Nhật Huy đã gặp anh Bùi Thanh Phú, GĐ Cty TNHH Mắm Hồng Hương, là người đã mất gần 5 năm để gây dựng lại nghề truyền thống của gia đình vào một ngày đầu năm mới sau tết âm lịch Mậu Tuất 2020. Mặc dù quy mô của xưởng sản xuất nước mắm của anh Phú còn khá nhỏ so với nhiều nơi khác nhưng được gọi là to nhất làng, với khoảng 20 lu nước mắm. Mỗi lu chứa được khoảng 300 kg cá cơm than, sau hơn 1 năm chắt ra được khoảng 150 lít nước mắm nhĩ.
Và đặc biệt là như Nhật Huy nhận xét: “Nói chuyện nhiều với ảnh, mình thấy ảnh vừa đi dạy vừa làm mắm và ảnh muốn giữ lại nghề truyền thống này của ông bà. Một cái nữa mà mình có thể kết hợp với ảnh đó là cái xưởng này có một lịch sử rất lâu đời, điều đó chứng tỏ chất lượng sản phẩm phải rất tốt thì mới có thể tồn tại dài lâu được như vậy”.
Cuộc gặp gỡ giữa hai người tuổi đời không hơn nhau là mấy – một người bận bịu vì vừa phải đi dạy học vừa trông coi xưởng và một người đang làm chủ một công ty quảng cáo, đã có kinh nghiệp hợp tác phát triển thị trường với các tên tuổi lớn như Chinsu, Masan và thích kinh doanh thương mại với những sản phẩm làng nghề truyền thống – đã khiến họ nhanh chóng tìm được tiếng nói chung trong việc đầu tư phát triển thương hiệu, đưa nước mắm truyền thống Nam Ô đi xa hơn, để cho mọi người xa gần đều biết chứ không phải là nhớ đến như là hình ảnh đẹp trong dĩ vãng.
“Hai anh em trước hết là muốn vực dậy làng nghề thành quy mô lớn để nó không những chỉ nuôi được đời mình mà cả các đời con cháu mình sau này nữa. Bây giờ lượng tiêu thụ ít mà mình tham quá, đặt lợi nhuận lên trên thì không thể hợp tác với nhau được, trước mắt chỉ cần đủ thu đủ chi đã, lợi nhuận chỉ tính đến ở các giai đoạn sau” – GĐ Bùi Thanh Phú cho biết.
DNK
Đón xem phần 3: Phát triển thị trường cho sản phẩm vang bóng một thời.